كه دو سال را از ابن عباس گرفته‌اند و در ماه‌هاى آن دقيق‌تر شده‌اند و لذا با هم اختلاف پيدا كرده‌اند . ( 1 ) شايد از قوىترين قرائنى كه وقوع معراج در اوايل سال پنجم بعثت را تقويت نمايد ، ذكر ميلاد حضرت فاطمه زهرا عليها السّلام در سال پنجم باشد . علاوه بر اين كه از امام صادق عليه السّلام و ابن عباس و سعد بن مالك و سعد بن ابى وقّاص و عايشه روايت شده است كه وقتى عايشه آن حضرت را به خاطر زياد بوسيدن زهرا عليها السّلام مورد عتاب و سرزنش قرار داد ، فرمود : اى عايشه ! هنگامى كه به اسراء برده شدم ، جبرئيل مرا داخل بهشت برد و سيبى را به من داد . من آن را خوردم و همان تبديل به نطفه‌اى در صلبم شد و فاطمه از همان نطفه است . پس فاطمه از حوريان زمينى است و هرگاه به بهشت مشتاق شوم ، او را مىبوسم . « 1 » ( 2 ) از آنچه گذشت اين مطلب ثابت شد كه فاطمه در سال پنجم بعثت و به عبارتى در سال دوم آغاز رسالت و تنزيل - كه همين مبناى شيخ مفيد و كسانى است كه ولادت او را در سال دوم رسالت دانسته‌اند - به دنيا آمده است . اگر ظهور نطفهء فاطمه و استقرار آن در جايگاهش طبيعى باشد ، چنين اقتضا مىكند كه معراج حد اقل نه ماه قبل از ولادت صورت گرفته باشد . لكن اين مسأله روشن نمىشود كه آيا اين واقعه در معراج اول بوده است يا دوم ؟ پس اگر در معراج اول بوده است ، همين اقتضا مىكند كه قول اول را ترجيح دهيم مبنى بر اين كه معراج يك سال پس از رسالت بوده است تا ميلاد حضرت زهرا عليها السّلام در سال دوم رسالت رخ داده باشد . ( 3 ) از آنجا كه تاريخ با شروع مبعث نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله محاسبه شده است و نه با تاريخ هجرى قمرى كه از محرم شروع مىشود ؛ لذا آن را از ماه شعبان محاسبه مىكنند و بعثت هم در بيست و هفتم رجب رخ داده است . در اين صورت معراج اول در ماه رمضان به وقوع پيوسته است و شايد كه اين در يكى از شب‌هاى قدر ، نوزدهم يا بيست و يكم رخ داده باشد ، چنان كه از العدد القوية و از المنتقى از واقدى و از مناقب واقدى و سدّى گذشت . نه ماه بعد از ماه رمضان ، ماه جمادى الثانى قرار دارد كه ميلاد حضرت صديقه در آن واقع شده است . و در ماه رجب كه بعد از جمادى الثانى قرار دارد سال دوم رسالت و سال پنجم نبوت به پايان مىرسد . ( 4 ) بنابراين آنچه كه در الخرائج از على عليه السّلام در مورد تاريخ اسراء و معراج دوم بوده يا در ماه رمضان

--> ( 1 ) . بحار الانوار ، ج 18 ، ص 315 و 350 و 364 به نقل از تفسير قمى و علل الشرائع و مختصر و ملحقات احقاق الحقّ ، مرعشى ، ج 1 ، ص 1 - 11 و اخبار الدول ، ص 87 و تاريخ بغداد ، ج 5 ، ص 87 و ذخائر العقبى ، ص 36 و كنز العمّال ، ج 30 ، ص 94 و 14 و 97 و مجمع الزوائد ، ج 9 ، ص 202 و محاضرات الاوائل ، ص 88 و مستدرك حاكم ، ج 3 ، ص 156 و تلخيص آن به وسيلهء ذهبى و المطالب السنية ، ص 239 و مفتاح النجاح ، ص 98 ( خطّى ) و مقتل خوارزمى ، ص 64 و مناقب مغازلى ، ص 358 و المواهب اللدنيه ، ج 2 ، ص 29 و ميزان الاعتدال ، ج 1 ، ص 38 و 253 و ج 2 ، ص 26 و 84 و 97 و نزهة المجالس ، ج 2 ، ص 179 و نظم درر السمطين ، ص 77 و وسيلة المآل ، ص 78 و ينابيع المودة ، ص 97 .